Komponente dizajna

Komponente dizajna su zapravo mnoge specifičnosti koje prožimaju proces dizajniranja,
kroz sve njegove faze i aktivnosti u kojima proizvod nastaje. Komponente dizajna imaju
svoj teorijski i prakticni aspekt. Komponente čine suštinu dizajna i predstavljaju njegovu
sadržinu u dizajniranju proizvoda. U prenosnom smislu, komponente dizajna su činioci
kvaliteta proizvoda. U praktičnom smislu komponente dizajna predstavljaju tokove
aktivnosti procesa dizajniranja. Praktični aspekt komponenti dizajna je važniji od
teorijskog, jer iz tih aktivnosti nastaje proizvod.
Termin “komponenta” upućuje na pomisao da se radi o djelu dizajna, te dizajn ne čini
jedna, već više komponenti. Ovaj termin čini temelj za sva njegova svojstva i delovanja,
kako u preduzeću, tako i izvan njega. Iz komponenti proističu i mnogi uticaji dizajniranja
na poslovanje preduzeća, biznis, menadžment, kvalitet itd.
Suštinu komponente dizajna treba povezati sa kvalitetom proizvoda. Dizajneri svojim
stvaralaštvom, kroz tokove aktivnosti postepeno stvaraju proizvode, materijalizujući svoje
ideje. Ukupan kvalitet čine četiri pojedinačna, koji se integrišu u ukupan kvalitet. Dakle,
komponente dizajna i kvalitet proizvoda usko su povezani, što je suštinsko obilježje
stvaralaštva i ukupnog djelovanja dizajna.

7

VRSTE KOMPONENTI DIZAJNA
Proizvod kao rezultat dizajniranja mora imati četiri pojedinačna kvaliteta i to:
􀂉 tehničko – funkcionalni,
􀂉 estetski,
􀂉 ekonomski i
􀂉 ergonomski.

Svaki kvalitet nastaje kao rezultat aktivnosti dizajnera i saradnika u stručnom timu. Jezgro
iz kojeg nastaje proizvod jeste ideja dizajnera. U suštini, ideja je fundament budućeg
proizvoda, i što je originalnija, i sam proizvod će biti kvalitetniji i atraktivniji od drugih
proizvoda iste namjene.
Ideja – gotov proizvod je relacija koja se mora posmatrati kao suština komponenti dizajna.
Ideju u svojoj svesti stvaraju dizajneri zahvaljujući darovitosti, dubini duha, imaginaciji,
fantaziji, stručnosti i iskustvu. Ideja je dragocjena tvorevina i velika vrijednost za
preduzeće i potrošače. Ideja se račva na četiri grane, rukavca ili kanala. To je zbog toga što
se budućem proizvodu moraju stvoriti četiri pojedinačna kvaliteta. Ta četiri kvaliteta su u
stvari četiri komponente dizajna koje izviru iz ideje. Kroz takve komponente dizajna “teku”
aktivnosti dizajnera i čine sponu između ideje i proizvoda koji nastaje kao materijalna
kategorija (slika 1.1.).
Komponente dizajna (tehničko-funkcionalne, estetske, ekonomske i ergonomske)
i pojedinačni kvaliteti proizvoda medusobno su blisko povezani:
􀂉 tehničko-funkcionalne komponente – tehničko-funkcionalni kvaliteti;
􀂉 estetske komponente – estetski kvaliteti;
􀂉 ekonomske komponente – ekonomski kvaliteti;
􀂉 ergonomske komponente – ergonomski kvaliteti.

Razdvajanje aktivnosti dizajnera na kanale (rukavce) praktično je nemoguće. Definisanje
komponenti kao tokove aktivnosti dizajnera kroz “kanale”, ima za cilj da objasni kako
ideja ima svoja četiri dijela, a proizvod četiri pojedinačna kvaliteta. Dakle, komponente
dizajna treba posmatrati kao “kanale” kroz koje teku aktivnosti dizajnera, odnosno na koje
se račva ideja, i kao misaona kategorija, prevodi u proizvod kao materijalnu kategoriju.